TIRANE-Vendi po
përballet me një inflacion, i cili gjatë tremujorit
të parë të këtij viti ishte mesatarisht 3.7%,
ndërkohë që norma vjetore e inflacionit në muajin
mars shënoi 4.6%, duke tejkaluar me rreth 0.6 pikë
përqindjeje kufirin e sipërm të intervalit 3+/-1%,
të synuar nga Banka e Shqipërisë. Kontributin kryesor
në këtë normë e ka dhënë inflacioni
vjetor i ushqimeve të përpunuara (rreth 3 pikë
përqindjeje), si edhe rritja e çmimit të
energjisë elektrike në muajin mars, e cila ka ndikuar me
rreth 0.7 pikë përqindjeje në normën e
përgjithshme të inflacionit. Kanë qenë këto
disa nga konstatimet e Këshillit Mbikëqyrës të
bankës qendrore, të mbledhur dje për të shqyrtuar
situatën monetare dhe politikën e BSH-së ndaj saj.
Megjithatë, Këshilli Mbikëqyrës vendosi të
mbajë të pandryshuar normën bazë të interesit,
në nivelin 6.25 për qind. Sipas raportit, rritja
ndërkombëtare e çmimeve të mallrave të
konsumit të përditshëm, që importohen gjithnjë
e më shumë, sjell jo vetëm presione të
drejtpërdrejta mbi nivelin e çmimeve të konsumit tek
ne, por edhe presione më afatgjata mbi nivelin e çmimeve
të prodhimit. Po kështu, rrezikon përkeqësimin e
termave të tregtisë së jashtme për shkak të
rritjes së lartë të çmimeve të importeve.
Tendencat
Rritja
reale e ekonomisë, sipas BSH-së, gjatë vitit 2007 ka
qenë rreth 6%. Sektori i industrisë, i tregtisë, i
transportit dhe i shërbimeve të tjera janë rritur me
ritme më të larta gjatë këtij viti,
ndërkohë që sektori i ndërtimit dhe ai i
komunikacionit, kanë regjistruar norma të ulëta rritjeje
të shitjeve. Në mënyrë të vazhduar, gjatë
vitit të kaluar është vënë re një thellim
i defiçitit korrent, shkaktuar nga rritja proporcionalisht
më e lartë e vlerës së importeve në krahasim
me eksportet. Në të njëjtën kohë, burimi
kryesor i financimit të defiçitit korrent - prurjet nga
emigrantët, ka regjistruar ritme rritjeje në rënie.
Për
sa u përket zhvillimeve të ardhshme makroekonomike, Banka e
Shqipërisë vlerëson se rritja ekonomike dhe investimi
në sektorë strategjikë, si bujqësia, energjia dhe
ndërtimi, duhet të përbëjnë
përparësitë e politikëbërësve në
të ardhmen afatshkurtër dhe afatmesme.
Ndërkohë,
për të përballuar rreziqet në rritje të
kreditimit të shpejtë nga ana e bankave të nivelit
të dytë, BSH-ja ka vendosur kufizime për
kredidhënien e bankës ndaj personave privatë.
Leku
Dy
ditët e fundit, në shkëmbimet me dy valutat kryesore
botërore, euron dhe dollarin, është vënë re
një dobësim i pozitës së lekut shqiptar.
Ndonëse, sikurse ndodh tradicionalisht në periudhën e
festës fetare të Pashkëve, emigrantët sjellin
një sasi të konsiderueshme valute në vend, gjë
që duhej të rriste kërkesën për lekë.
Në këto kushte, ose sasia e valutës së sjellë
në vend ka qenë më e vogël se herët e tjera,
ose çmimet e konsumit në Shqipëri janë të
rritura së tepërmi.
Kredia
Deri
tani, masat e marra nga Banka e Shqipërisë për të
ruajtur kontrollin e parasë në treg dhe për të
frenuar disi kredi-maninë e shqiptarëve, nuk kanë
dhënë rezultate të dukshme. Ekziston një
shtysë tepër e madhe, që i nxit bankat e nivelit të
dytë të “kridhen” në ujërat e
kreditimit. Ato me sa duket, e ndiejnë veten të siguruara,
aktualisht, nga rreziqet me fonde të mjaftueshme për të
mbuluar kreditimin, pa marrë masa për uljen e tij. Por
problemet afatshkurtra nuk mund të fshehin rreziqet afatgjata.
Cilësia e kreditimit nuk tregon ende shenja përkeqësimi,
por askush nuk e di se çfarë rezervon e ardhmja në
këtë fushë. Sipas Bankës Botërore,
megjithatë, “BSH-ja krahas një mbikëqyrjeje
gjithnjë e më vigjilente, po merr në konsideratë
edhe opsionin e vendosjes së kufijve maksimalë të
detyrueshëm për kreditë e dhëna nga bankat e
nivelit të dytë, në rast se zgjerimi i fenomenit të
kredidhënies merr përmasa të tilla, sa të kthehet
në një kërcënim për stabilitetin financiar
dhe/ose inflacionin”. (BB, “Shqipëria, pasqyra
ekonomike 2007”).
Është ende shpejt për
të thënë se tregu shqiptar ka një
“ngopje” në kredi. Por shumë më mirë do
të ishte që një tendencë e tillë të
shoqërohej edhe me një konkurrencë më të
shëndoshë dhe realiste në kredidhënie. Që do
të përkthehej në ulje të përqindjeve të
interesit, krahas kërkesës së përhershme për
siguri më të madhe të kthimit të kredive.
(Burimi: Balkanweb)
